'Femina' (II) and 'Irish Tweed'

Hallo everyone,
Since my comments are mostly in English, I decided to dedicate a few posts to my English readers, who are the most active on this blog. I know many others who visit this place, know English good enough to be able to understand the text, so I guess everyone will feel fine.

As I promised in my latest post, I still have soaps that are just finishing their curing period, so it's the best time to show them now, before they're sold out.
My fragrances choice is based on my personal preferences in 90% of cases. That might be bad for selling, but if I can't stand the scent. I don't feel like soaping it. As simple as that.
This one I've just loved from the first sniff out of a bottle. I felt almost sorry when the first Femina soap was finished.
So, I knew I would be making another batch, not only because it's very popular and feminine scent of white tea, but because of myself, too. But even before I started to think about its new design, I received an order right for Femina. Since that Serbian girl keeps ordering my soaps faithfully and she always orders a dozen at a time, I was happy to meet her request and make new Femina soap.
So, here it is, new Femina soap:

new Femina soap

Ever since I made this soap (click) , which I called 'Impulsive' , I wanted to recreate its design. Later, I saw other soapmakers' doing the similar/same technique and I finally decided I should repeat it.
Albeit the soap is beautiful to me, I wish the batter had been more fluid. No worries, I think there will be more soaps like this one.

clay, silk, goat's milk- gentle additives for feminine scent

I kept the ingredients from the last one, except this one is even better.
Beside white and pink kaolin clay (both great detoxifying agents for sensitive and dry skin), cocoa butter, goat's milk, oatmeal and silk,  this batch is enriched with avocado oil. I also added lard, because I love how it makes soap smooth, firm and kinda silky. Yet, I don't use it much.

shiny mica top

diva soap, natural handmade soap, prirodni sapuni, swirl
always mica stamped

The colours are pink kaolin and white kaolin clays, ultramarine pink, light brown is also clay and cocoa powder for the brown part. 

Like the first batch, this one also contains finely ground oatmeal, sparingly added for only light exfoliation.

diva soap, natural handmade soap, prirodni sapuni, swirl
gorgeously scented Femina

THE SOAP WILL IS LISTED AND WILL BE AVAILABLE ON APRIL 17 -available for pre-ordering now (the link is for interantional customers only)

Ingredients: Sodium olivate, Sodium Cocoate, Sodium Palmate, Sodium Castorate, Sodium Avocadate, Sodium Lardate, Sodium Cocoa Butterate, goat milk, glycerine, white kaolin clay, pink kaolin clay, pure silk fibres, cosmetic pigments, premium cosmetic fragrance

'Irish Tweed'

There is no probably anyone who hasn't heard for Green Irish Tweed, men perfume by Creed. 
I had discovered it when I got a soap scented in it from Ksenija. I love swapping soaps with other soapmakers, because I always discover some new fragrance I go crazy about.  Ksenija said it was manly fragrance, but I didn't accept it.  For me, it was very unisex and gorgeous. Well yes, you could say it's man type of scent, but one of those women will keep borrowing stealthily. 
So, when I realized one of my suppliers carry it, I wasn't had any second thought- I had to order some. 
And you know what- it's really divine! Strong, fresh, powerful, sporty type, but with a fine, elegant notes.

diva soap, natural handmade soap, prirodni sapuni, swirl
No mica stamp here! Would men mind it,hehe?

Because men also need conditioning and caring shower, this little fella will give them what they need. Almond oil and cocoa butter at generous percentage will ensure they have great bubbles along with nice after feel. I'm telling you, I' ve already tested it.

50 shades of green

The funniest thing about the scent I've been bragging about is that 2 pieces are already reserved by WOMEN! Isn't it fun?
I'm telling you, women are not shy to use men's accessories.

glycerin rivers at their full strength 

diva soap, natural handmade soap, prirodni sapuni, swirl
three handsome fellas

THE SOAP IS LISTED AND WILL BE AVAILABLE ON APRIL 18 -available for pre-ordering now (the link is for international customers only)

Ingredients: Sodium Olivate, Sodium Cocoate, Sodium Palmate, Sodium Castorate, Sodium Almondate, Sodium Cocoa Butterate,glycerine,  pure silk fibres, cosmetic green oxide pigment, premium cosmetic fragrance

Still hang on, I'm not done with new soaps!
So, see you soon!

read more "'Femina' (II) and 'Irish Tweed'"


Soaps or cakes?

If you are my regular reader, you surely have noticed that my writing focus has transferred from soaps to toiletries. It's not that I didn't make any soap meantime, I just had no time to present them timely. Now, that they are almost or fully cured, it's a high time to make it to the blog.
So, without further ado, we're starting:


This is the third choco soap I've made. The thing with this soap is that chocolate fans just can't have enough of it. Varying the amount of chocolate and amaretto fragrances, the first two versions were equally good sellers, so I'm expecting this one to be,too. 
What really makes a difference with this one is real chocolate. Unlike the first two, this one has real, dark chocolate,as an additive. 
Why would anyone add cholocate into soap? Well, I wouldn't have either, if it hadn't been that fun challenge.
But, let me leave it for later.
So, except chocolate, which is incorporated into the whole batch, this soap consists of the other two choco things- milk (goat's) and cocoa butter. 
The colours are cocoa powder, oxides and clays.
Here is the actaul version:

sweet, sweet soap


Working with chocolate, in sense of soapmaking, has the same approach as working with other, high sugar content ingredients. You have to be too darn careful with the heat it will develop for sure.
As we a had severe, cold winter, this baby slept overnight at the balcony. And it did it well.

The soap is fully cured and listed at the shop

СоставSodium Olivate, Sodium Cocoate, Sodium Palmate, Sodium Castorate, Sodium Cocoa Butterate, goat's milk,  dark chocolate, clays, cocoa powder,pigments, glycerin, silk fibres, frnagrance


Now, even sweeter soap. 
As I mentioned above, restocking Choco soap coincided with the special challenge which I took part into. The challenge was to create Sundae soap, using specified ingredients. The things I was supposed to use were, as unusual, as tricky: strawberry, chocolate and ice-cream- all three very real,lol. And overall, I had to use a specific tool- a spoon! 

ice-cream, forest strawberries and chocolate

So, the first day I made my Choco-Amaretto soap and took a part of the batch away for the challenge soap. The second day, I made piping and topping part. 

Sundae soap

Sorry, I don't have phases pictures, but I'll explain.
The bowl was made first. The next day I used a spoon to make a cavity in it and to fill it with the other batch. Once again, I used the spoon for the scoops and then piping tools to decorate it. Melting topping is m&p. The chocolate stick is real chocolate.

Then, I finished up with the excessive inner part of my 'bowl'. I wasn't hesitating a moment. I hand shaped it into another, small bowl. As I had enough soap to fill it, I actually got two sundae soaps.

And for the better perspective:

tiny sundae

both sundaes together

It's always fun participating in challenges , they usually push you to doing things you normally wouldn't do. 
Sometime, things go smooth and easy, the other time you have to repeat the process, but both make you go further and better than you have thought you could.

Hope you've liked the soaps! I have more to show you, and hopefully, soon enough to keep you interested!

Thanks for reading and all Orthodox Christians, have a wonderful Easter Sunday!

read more "Soaps or cakes?"


Откриваме- состојки во природната козметика


Скоро нема ден да не прочитам или дознаам за некој нов произодител на природна козметика. Тоа воопшто не би било лошо, тие да се вистински познаватели на природната козметика и на хемијата која е позади секој козметички препарат. ОК, не сум ни јас хемичар, но постојаното учење на оваа тема секој ден ми носи нови созанија, кои ги применувам на оние препарати кои самата ги подготвувам. Прво и основно, мора точно да се знае што е она што МОРА да содржи една крема.
Во воведниот текст за природна козметика, се обидов на краток и јасен начин да ја доближам оваа тематика на обичниот потрошувач и да ги објаснам основните правила.

Значи, малку е и милион пати да се повтори: нема крема без емулгатор и конзерванс. Ако во емулзијата има вода, мора да ги има и овие две компоненти. Дали знаете дека со безбедноста на произовдотот се оди толку далеку, што дури и произовдите кои не содржат вода, како кремастиот пилинг за тело, содржат конзерванс. Се прашувате зошто?
Затоа што пилингот е производ кој ќе ви стои во бањата и секогаш кога го користите рацете сигурно нема да ви бидат суви, а со тоа ќе внесете и минимална количина на вода. Водата причина проиводот да се расипе.
Дали можете да се направи крема без вода? Да, но тогаш тоа ќе биде путер (кремастиот путер), а не крема, која подразбира присуство на вода. Водата е состојка која овозможува корисните компоненти од кремата да влезат во кожата, а не да останат на нејзината површина. Водената фаза е таа која ја носи хидирачката моќ и затоа ни е потребна.
Во спротивно, би користеле вода и микс на масла, како двокомпонентна мешавина т.е. како две посебни фази.

фото извор
 Ако пак решите да имате вистинска крема, тогаш ви требаат масла, емулгатор кој ќе ги спои водената и мрсната фаза во хомогена смеса, а и, повторно ќе напоменам, конзерванс, кој ќе го штити производот од расипување.
Расипувањето не е нешто што секогаш можете да го видите со очи. Микроорганизмите се невидливи за нашите очи,  но тоа не значи дека ги нема. Како во секојдневниот живот, така и во кремите. 
На интернет постојат милион сајтови кои даваат рецепти за разни домашни креми. Ако забележите дека во составот го нема емулгаторот, веднаш можете да престанете да читате. На пример, земете обичен зејтин или маргарин, додајте му вода (нпр. пола-пола) и матете. Веројатно ќе успеете да добиете хомогена смеса, но после половина час, вашата емулзија ќе се пак подели на масло и вода.

Исто така, на оние “постручни“ сајтови ќе најдете рецепти со емулгатори, но без да се спомене конзервансот. Таквата крема можете да ја користите дома, и тоа ако ја чувате во фрижидер само до 7 дена. Но, вакви мешавини не излегуваат од вашата кујна. Вакви мешаници не смеете да продавате. Всушност, не би смееле.

вака и кремата се расипува
Фотографијата од десно е направена токму пред да го напишам постот, и тоа како порачана, токму кога ми затреба.
Вака изгледа шише со чиста, оригинална вода која била спакувана во него, од кое никој не пиел неколку дена.
Дали ја гледате црната дамка во капакот?
Тоа е мувла.
Целото шише заврши во корпа за ѓубре.
Исто како што би требало да заврши и секоја крема, непрописно заштитена од расипување.
Во шишето имаше само вода, но замислете што би било ако освен водата, во него имаше некоја мешавина.


Често ќе имате можност да прочитате дека ако не ги разбирате состојките на некој производ, тогаш тој не е природен.  Но, дали тоа е точно? Не токму!
На пример, како ви звучат следните имиња Cetearyl Olivate и Sorbitan Olivate", или "Cetearyl wheat straw glycosides, cetearyl alcohol"?
“Хмммм, алкохол.....тоа сигурно не е добро“- можеби си помислувате.
Но, дали знаете дека прочуениот глицерин исто така спаѓа во групата алкохоли? 
Имињата кои ги наведов се компоненти на природните емулгатори. 
Затоа сега ќе пробаме накусо да ги опишеме основните состојки, кои првенствено и самата ги користам, како и оние кои планирам да ги користам. 


За да некоја крема одговара на било кој тип на кожа, таа мора да исполни некои основни критериуми кога се однсува до нејзините физички карактеристики. Кога ги правам кремите, тргнувам од саканиот краен резултат. Што сакам со кремата да се постигне и како да изгледа? Всушност, кремата може да се направи од било кое масло и оние два важни конституенти. Но ако сакате квалитетни, функционални и делотворни креми, тогаш не е доволно да имате нешто што само личи на крема и се мачка. 
Еве ги појдовните правила, кои доаѓаат пред функционалноста на кремата:
  • Треба лесно да се нанесува. Никој не сака секој ден да се бори со кремата која тешко се размачкува, која “запнува“ под прстите, додека ја мачкате.
  •  Да се впива. Ова е посебно важно кога/ако се шминкате. Не сакате крема која ќе ви остава тежок филм на лицето и се топи под вашата шминка.
  • Да нема “сапунест“ ефект. Тоа значи дека кога ќе ја нанесете, таа остава бели траги, кои треба долго да ги размачкувате за да ги снема. Овој ефект го даваат некои емулгатори, како и фактори за конзистенција, а постојат содветни состојки кои ова го ублажуваат/спречуваат. Меѓутоа, ова не е никаков функционален недостаток на кремата, туку претежно естетски. 
Кога се задоволени овие критериуми, тогаш на ред доаѓа и функционалноста на кремата. Лично сметам дека, ако кремата не ги задоволи горе наведените услови, нема да ви се допадне. ни во случај кога нејзините функционални карактеристики би ви одговарале.

Ќе наведам некои состојки кои ги користам (како и оние кои уште не ги користам), а листата постојано се продолжува. 
Во оваа листа нема да објаснувам за маслата, кои навистина ги има многу, но и нивната листа исто така се зголемува. 
Маслата веројатно ќе добијат свое поглавје, иако генерално, за нив се знае многу повеќе. 


Како што веќе знаете, мое лично определување е да користам природни емулгатори, впрочем како и сите други состојки за кремите и лосионите, секојпат кога тоа е возможно.
Значи, листата за моите емулгатори изгледа вака:

  1. Olivem 1000, INCI: Cetearyl Olivate, Sorbitan Olivate 
  2. Xyliance, INCI: Cetearyl wheat straw, glycosides cetearyl alcohol 
  3. Phytocream 2000, INCI: Potassium Palmitoyl, Hydrolyzed Wheat Protein, Glyceryl Stearate, Cetearyl Alcohol 
  4. Montanov 68, INCI: Cetearyl Alcohol , Cetearyl Glucoside
  5. Emulsifying wax- Cetearyl Alcohol, Polysorbate 60

Овие емулгатори, не само што се природни и одобрени од страна на сертификациони тела, туку и самите имаат бенефити за кожа- ја негуваат, омекнуваат и хидрираат. Спаѓаат во групата на модерни емулгатори, кои не ја иритираат кожата, ја помагаат пенетрацијата на активните состојки од кремата, го спречуваат губитокот на влага преку површинскиот слој на кожата. 
Покрај овие, постои и цела низа други емулгатори, а често еден од критериумите за нивниот избор е - нивната достапност. Сепак, овие се врвни, а можеби и најдобри во моментов.


Масните алкохоли се емолиенси, коемулгатори и згуснувачи. Важни се за стабилността на емулзијата. Но, не само тоа. Не се иританси и одлично делуваат посебно на сува кожа. Потекнуваат од кокосово или некое друго масло. 
Тука спаѓаат и најчесто се користат:  Cetyl Alcohol, Cetearyl Alcohol, Behenyl Alcohol, Stearyl alcohol.
Скоро и не постои крема која не содржи еден или повеќе од нив, а воглавно се и дел од емулгаторот. 


Ова се навлажнувачи, или “чувари на влагата“  во нашата кожа. Всушност, сакам да направиме разлика помеѓу нив и оклузивите. Хумектантите ја земаат водата од надворешната средина и ја венусуваат во кожата, значи обезбедуваат нова влага, додека оклузивите ја чуваат влагата која веќе е во нашата кожа и не и даваат да “побегне“ од неа.  Зошто ги сакаме во производот? Затоа што хидрираноста е прв услов за кожата да изгледа младо, свежо и здраво. Што повеќе влага, толку е подобар нејзиниот статус. Во групата на хумектанти се наоѓаат многу состојки, а еве некои кои јас ги користам:
  1. Натријум-лактат (Sodium Lactate): ова се користи и како инфузија во болници (Хартманов раствор). Се добива по пат на ферментација на шеќерна трска, компир или друг зеленчук богат со скроб, при што настанува млечна киселина која потоа се неутрализира.  Инаку, за нега на кожата е одличен хумектант, кој делува и откако ќе се измие. 
  2. Сорбитол - 'сладок' хумектант кој потекнува од овошје и зеленчук. Тој влијае кожата да изгледа мазно.
  3. Глицерол (глицерин)- веројатно најпознат и најкористен хумектант. Бидејќи во поголеми количини дава чувство на лепливост, тој често се комбинира со другите хумектанти.
  4. Пантенол - одличен хумектант, но и емолијенс, кој при допир со кожата се претвора во витамин Б. Ја има способноста да продре во дермисот, а помага и на другите состојки да допрат до него.


Емолиенсите се супстанции (хидрофилни или липофилни) кои ја омекнуваат кожата. Ја имаат способноста да ја сочуваат водата во кожата, а веќе напоменав колку е важно влагата да се задржи во кожита. Тие се често и хумектанти.
Нивното присуство овозможува моментално олеснување кај затегнатата и сува кожа, правејќи ја мека и хидрирана. 
  •  Каде се наоѓаат? Во маслата и путерите, т.е. во нивните триглицериди (тоа се оние липофилните), но и во супстанции како алантоин, хидосоли (хидрофилни). Потоа, тука се и протеините на свила, овес, пченица, пченка, соја, итн.
Алантоинот е една од најсаканите супстанции во кремите и лосионите, бидејќи и помага на оштетената кожа да се регенерира, како од надвор, така и од внатре. Алантоинот е хипоалерген и се користи за сите типови на кожа. 
Протеините од свила го збогатуваат секој козметички препарат, правејќи го луксузен. И тоа не само заради името. Протеините на свила содржат 18 амино киселини и имаат состав сличен на човечката кожа, што ги прави идеален извор на состојки потребни на кожата. Помагаат при одржување на влагата во кожата и го спречуваат нејзиното исушување. Ја прават кожата мазна и се однесуваат како да ќе ги “заробат“ маслата од површината, со што ја намалуваат видливоста на порите. Протеините на свила имаат и антибактериско дејство и одговараат на сите типови на кожа. Протеините од овес делуваат слично на нив.
  •  Каде ги користиме? Па отприлика секаде; пожелни се во секој препарат за нега на кожа. Не постои тип на кожа на кој нема да му одговараат. 
(Покрај алантоинот, кој е во сите емулзии кои ги правам, сега на лагер ми се и овие, вистински луксузни и фантастични состојки- протеините на свила и на овес - YAY )


Витамините, како и провитамините се повеќе се присутни во производите за нега. Тука спаѓаат витамините Е, А, Ц, витаминот Б, провитаминот на витаминот Б  т.е. Д-пантенолот и други.
Витамините се моќни сојузници во негата, во одржување на младоликиот изглед и подобрување на тонусот на кожата. Уште позначајно е што покажуваат фантастични резултати во anti-age препаратива. Веќе и малите деца знаат за ползите од витамините, како и за нивните антиоксидативни можности.
Слаба точка кај витамините е тоа што се многу нестабилни и со првото отворање на тегличката, тие започнуваат да оксидираат. Со присутвото на воздух и светлина, нив едноставно ги снемува од вашата крема. Алтернативата на витамини се нивните естри, кои имаат постабилна форма.
За витамините ќе објавам посебен текст.


  • Хидросоли (хидролати, флорални водици) се нус производи во производството на етеричните масла и ги имаат сите својства на етеричнто масло од кое потекнуваат, само во разблажена форма. Даваат мирис на прапаратите и го заменуваат делот на водата во кремите. 
  • Етерични масла- разновидните етарични масла се користат заради своите терапевтски својства, како и заради мирис. Како што забележувам, кај разните производители постои пракса мирисните компоненти сомнително и дискутабилно да се декларираат. Некогаш, сосема погрешно. За ваша информација, не постојат етерични масла од овошје (освен од цитрусите, кај кои што ектракцијата се врши од кората): малина, капина, јагода, јаболко, круша, итн; и каде и да забележите некаде ваков опис, знајте дека е лажен. Не постојат етерични масла од билки полни со вода: алое, краставица, лубеница....што и да ви текне. Етеричните масла на декларација не се пишуваат така, не постои Lavander essential oil, постои само Lavandula Officinalis (Lavender) Oil. Производителот може некаде на декларацијата да означи дека се работи за етерично масло, а тоа се прави, пред се, заради потрошувачите. Вообичаено е на самиот крај на етикетата да ги најдете и овие имиња: Limonene, Citral, Geraniol, Methyl Methylanthralinate, Methyl hepatone, Linyl acetate итн, - тоа се конституенти на етеричните масла. На декларацијата се означуваат заради тоа што се алергени.  Но, ако тие се наброени на етикетата, а не го гледате името на маслото, тоа значи дека тие потекнуваат од парфемот, а не од етеричните масла. Мирисните масла се мешавини од синтетичко и природно потекло, и по своите хемиски формули дури можат да бидат и природно идентични, само што во тој случај ќе изостанат терапевтските ефекти на етеричните масла. Мора да биде јасно дека етеричните масла се отрови ако не се користат правилно. Нпр. често забележуивам етеричното масло од портокал да се користи во производи кои инаку се користат (и) преку ден, како балзами за уста. Ова масло, како и сите други цитрусни масла (освен на мандарината) е фототоскично и не се користи во производи за дневна нега. Ова е само еден пример на неправилното користење на етеричните масла.
  • Згуснувачите ја даваат конзистенцијата на производот: тоа се вообичаено "gums", т.е. гуми, кога се работи за природна козметика.  Xanthan Gum, Guar Gum, Cellulose gum, Sclerotium Gum се само некои од нив. Се користат самостојно или се комбинираат.
  • Естри: неиритирачки и корисни, посебно за сува кожа. Воглавно се добиваат од реакција на триглицериди и алкохол. Зошто се користат? Маслата и путерите кои се користат во природната козметика понекогаш даваат чувство на тежина на лицето,а и телото. Тука на сцена настапуваат естрите. Бидејќи сакаме да ги почувствуваме бенефитите од маслата, дури и кога ни се премасни, додаваме малку од соодветните естри (нпр. Isopropyl Myristate, Isopropyl Palmitate, 12-15 Alkyl Benzoate, Caprilic/Capric Esters-Coco Caprylate и Coco Caprylate Caprate), кои успешно го намалуваат чувството на мрснотија врз кожата. Така и оние со помрсна или мешовита кожа можат да уживаат во бенефитите на маслата. 
  • Јас користам 12-15 Alkyl Benzoate, Caprilic/Capric triglyceride и Coco-caprylatе. Coco-caprylatе-от  е природна замена за силикони. Силиконите инаку, даваат мазно, свиленаксто чувство, а овој естер од кокосовото масло им е успешна замена (иако, да се разбереме, не постои природна замена со идентичнен ефект кои го даваат силиконите). Дали се неопходни? Не! И покрај тоа што е возможно да се направи крема без нив, сепак, нивното присутво дава едно попријатно, полуксузно чуцство од кремата.


    Овој збор потекнува од комбинација на два збора: cosmetic и pharmaceutical и ги опишува козметичките производи кои имаат "фармацевтски" ефекти. Тоа се активни супстанции кои ги додаваме заради добивање конкретен бенефит, а најчести се тнр. anti-age компоненти. 
    Најпознатите се, се разбира: коензимот Q10 и хијалуронската киселина.

    Кoензим Q10 - скoрo фантастичнo звучат реклaмите кoи ги рекламираат прoизвoдите со oвој ензим. Хммм....меѓутоа...
    Мoлекулот на овој коензим е тoлку голем што подлабоко oд пoвршината на кoжата, тој не може да оди .
    Постојат некои студии кои покажуваат дека дури и колку малку коензимот може да продре во кожата, тој помага при намалување на брчки.Сепак, тоа уште е дискутабилно. Додуша, иако ја нема ветенета функција на "бришење брчки", тој има атиоксидативна и заштитна моќ од УВ зрачењето.

    Хујaлурoнскaта киселинa- уште еднa магичнa тајна за млaд изглед. Да или не?
    Хијaлурoнот мoже да пoстoи во висoкoмoлекуларна, но и нискoмoлекулaрна форма. Првиот делува кaкo и веќе спoменатиот Q10. Вториот, благодарение на мaлите мoлекули мoже да продре до подлабоките слoеви, но тогаш мoже да предизвика преoсетливoст и иритaции.  Сепaк, висoкoмoлекулaрниот хијaлурoн (а тој се користи во козметиката) е oдличaн емoлијенс и иaкo нема да ве пoдмлaди, во секој случај ќе имaте убава текстура на кoжата.


    Нема тајни- ако купувате природна, како и рачно изработена козметика, не потпаѓајте на флоскулата " без конзерванси". Ако пак, продавачот/производителот ве убеди дека неговата крема навистина е без конзерванси - не ги фрлајте парите на таква "мешавина".
    Во светот денеска, посебно кај познатите природни брендови, оваа флоскула е одомаќена, но за разлика од приучени производители од овие простори, овие брендови не смеат себеси да си дозволат производот да им се расипе уште на полиците.
    Што прават тие?
    Во споменатиот  прв дел за природна козметика е дел од одговорот.
    Самата логика налага дека не постои земја која дозволува производите да стигнат на пазарот непрописно заштитени.
    Сертификационите тела за природна козметика имаат листа на одобрени конзерванси. Тие не е предмет на избор, туку се потреба и нужда. Вам ви е дозволено само да си го одберете конзервансот, или системот на конзерванси кои ќе ги користите. Ако измислите некој нов конзерванс, па уште и природен, тоа е сосема легитимно, но морате да докажете дека тој и делува.

     Што всушност се крие позади популарната етикета 'preservative-free'? Можностите се следни:

    1. Позади името (INCI) perfume се крие конзерванс. Ова е позната и често користена метода, која елегантно овозможува да го скриете конзервансот. Постојат неколку од нив (кои јас ги знам) и вообичаено се комбинираат, бидејќи не обезбедуваат потполна заштита. Второ, тие се прескапи.

    2. Иако алкохолот мора да се користи во концентрација од некои 15% за да врши функција на конзерванс, тоа е поприлична количина во производите за нега. Сепак, како што дознав, едан познат бренд користи токму алкохол за конзервирање. Алкохолот нема позитивни влијанија врз кожата.

    3. Емолиенси- постои цела низа на производи кои се категоризирани како емолиенси, а всушност ја имаат способноста на конзервација. Ова е идеална маска да се сокрие конзервансот. Постојат цели системи на емолиенси кои ја овозможуваат етикетата "preservative- free“.

    Вака прават познати и големи компании, како и некои помали, кои, под притисок на се повеќе каприциозни купувачи, се обидуваат да ги следат трендовите.

    Останатите, кои произведуваат “тука и таму’, нешто заматуваат и ве уверуваат дека ќе се отруете ако ги користите пропишано конзервираните производи, навистина не ги користат конзервансите и всушност се најопасните учесници, кога станува збор за промовирање на природната козметика. Тие само слушнале дека големите компании прават креми без конзерванси, па изгледа дека тоа го разбрале буквално и до збор, мислејќи дека не треба никако да го заштитат производот.

    Следните слики ве водат директно до текстовите од кои се превземени, па ако сакате, прочитајте:

    изворот на фотографијата

Етеричните масла, различните екстракти (како нпр. на цитрон), витаминот Е, или било кој друг витамин, не се конзерванси и ја немаат моќта да го сочуваат производот. Како што напоменав, етеричните масла се опасни материи, а количината која би можела да служи како конзерванс, не е за човечка употреба.

Што користам јас?
Мојот избор је Geogard 221 (INCI: dehydroacetic acid and benzyl alcohol), затоа што е ефикасен, одобрен од ЕCO CERT и е достапен.
Веројатно во иднина ќе ги комбинирам и другите, исто така одобрени конзерванси, но едно е сигурно- никогаш нема да користам или дадам производ кој не е заштитен.

Сами одлучувате дали и на кого ќе му верувате и дали ќе ги дадете парите за производ кој не е прописно направен. Кога-тогаш и сами ќе се уверите во правилноста на својата одлука. Јас само сакам да го објаснам принципот на правење козметички производи.

                                .................................ЌЕ СЕ ПРОДОЛЖИ..................................

Се надевам дека ви се допадна текстот и сега имате подобар увид во состојките кои јас ги користам и кои често се среќаваат во природната козметика.
Постојат многу состојки од кои може да се добие крема; многу од нив можете да ги смените, многу да ги одземете и пак ќе имате крема.
Меѓутоа, додавањето на секоа состојка мора да има функција за кремата да станува се подобра. Пред да додадете било што, важно е да ја познавате секоја состојка, нејзините карактериситки и можности, кога и колку се става, дали им пречи на останатите компоненти и дали, во содејство со некои други состојки, влијае на дестабилизација на производот?

Во план е серијата на вакви текстови да продолжи. Очекувам од вас да ми кажете дали и што ве интересира!

Ви  благодарам за вниманието! 
До следниот пост, поздрав! 







Изворите на фотографиите:
read more "Откриваме- состојки во природната козметика"


Откривамо-састојци у природној козметици


Скоро да нема дана да не прочитам или сазнам за неког новог произвођача природне козметике. То не би уопште било лоше да су они стварно познаваоци и козметике и још важније, хемије која стоји иза креирања једног козметичког производа. Ок, нисам ни ја хемичар, али стално учење на ову тему ми сваки дан доноси нова сазнања, која могу да примењујем на оним препаратима које и сама правим. Прво и основно, мора се тачно знати шта све треба (мора) да садржи једна крема.
У уводном тексту о природној козметици,(пост на македонском Природна козметика- истина и заблуде) покушала сам на сажет и јасан начин да додринем ову тематику и објасним основна правила.
кремасти пилинг за тело by Diva Soap

Дакле, мало је и милион пута да поновим: нема креме без емулгатора и конзерванса. Ако постоји вода у препарату, мора бити и ове две друге компоненте. Да ли знате да сигурност производа иде дотле да чак и производи који немају воду, попут кремастог пилинга за тело, такође садрже конзерванс. Зашто, питате се?
Зато, што пилинг, по својој природи, је производ који стоји у купатилу. Када га користите, сигурно вам руке неће бити суве, што значи да ћете коришћењем унети воду у производ. Вода је та која са собом уноси и узрок кварења целокупног производа.

Да ли можете да направите крему без овде? Можете и истина је, тад вам неће требати конзерванс. Али нећете имати ни крему, већ путер (неки и путер нaзивaју кремoм). Вода је састојак који омогућава да корисне компоненте уља продру у кожу, водена фаза из креме носи хидратацијску моћ и зато нам вода треба. У супротном, морали бисте да користите воду и мешавину уља као двокомпонентну мешавину, тј. из две посебне фазе.

фото извор
Ако пак решите да ипак имате прaву крему, тада вам требају уља, емулгатор, који ће спојити водену и уљану фазу у хомогену смесу, и наравно, опет ћу рећи, конзерванс, који ће штитити производ од кварења. Кварење производа није увек нешто што ћете приметити голим оком. Микроорганизми су невидљливи нашем оку, али не значи да их нема. Како у свакодневном животу, тако и у креми.
На интернету постоји милион сајтова који ће вас "подучити" како да у кућним условима направите крему. Ако видите да нема емулгатора, немојте ни покушавати. Да бисте видели да ли сам у праву, узмите обичан зејтин или маргарин, помешајте га са водом и умутите. Чак и ако успете да добијете хомогену смесу, она ће трајати пола сата, a потом ће се вода и уља раздвојити.
Такође, наћи ћете и милион рецепата са мало "стручнијих" сајтова, који ће вам препоручити и који емулгатор да користите, али вам неће рећи да је неопходан и конзерванс. Такву крему можете користити до недељу дана и то ако је чувате у фрижидеру. Но, такве мешавине не излазе из ваше кухиње у свет. Другим речима, такве приправке не смете продавати. Заправо......., не бисте смели.

ово се деси и са кремом без конзерванса

Oва фотографија је настала пре неки дан, и то као поручена.
Овако изгледа флашица са чистом (оригиналном, минералном) водом из које нико није пио пар дана.
Да ли видите црну флеку на поклопцу? Поклопац је фино буђав и цела флашица је завршила у ђубрету. Као што би и било која незаштићена крема, тзв. природна без конзерванса.
А ово је чиста вода!!! Шта ли би' затекла да је, сем воде, било и других састојака???


Обично ће вас саветовати "познаваоци" природне козметике да прочитате листу састојака на креми и ако наиђете на речи које тешко читате, то је "сигуран знак да крема није природна". Но, да ли је то баш тако? Наравно да није.
foto source
На пример, како вам звучи "Cetearyl Olivate и Sorbitan Olivate", или "Cetearyl wheat straw glycosides, cetearyl alcohol". Хммм, алкохол сигурно не звучи добро (ако нисте знали, популарни глицерин је такође алкохол). Оба ова примера су називи природних емулгатора, а Cetearyl Alcohol је масни алкохол, који се налази, па.... скоро у сваком емулгатору. Ако се и не налази у самом емулгатору, врло често је додатна компонента креми. Зашто?
Покушаћу да овде направим неку листу, и то углавном оних састојака које сама користим, као и неких које планирам да уврстим. У плану су текстови о "извиканим" састојцима, а који су заправо сасвим безазлени. Наравно, увек морате имати у виду општу безбедност састојка, а не индивудуалну реакцију или преференцију. Као појединац, увек можете бити осетљиви на ову или ону компоненту, чак и кад је најприроднија и најчистија.


Да би једна крема одговарала било ком типу коже, постоје неки основни захтеви које треба да задовољи, пре било каквог суда о томе колико одговара нашем типу коже. Пошто сам све производе правила искључиво за себе, сестру, пријатеље, имала сам најбољу мотивацију да направим и најбољи (у оквирима могућности) производ. Сваки састојак који би накнадно набавила и употребила, је додат смишљено и са унапред одређеном функцијом. Креме можете направити од само пар састојака (уље, вода, емулгатор, конзерванс), али тај квалитет не би вам пружио очекиване резултате. Дакле, при формулисању производа, ја полазим од циља. Како та крема треба да изгледа и шта да пружа. Шта очекујемо од креме за лице? Дакле, ово су полазна становишта.

  • · Да се лако наноси. Нико не воли да се свакодневно бори са тешко мазивом кремом, која вам "запиње" под прстима док је наносите.
  •  Да се упија. Ово је посебно важно ако/кад се шминкате. Желите да вам не оставља тежак филм на кожи, који ће потом, под шминком, избијати, правећи вам нелагодан осећај
  • Да нема "сапунаст" ефекат. Овај ефекат је када крема оставља беле трагове при мазању, који се споро размазују и у једном моменту помислите да што више мажете, више их има. Морате дуго размазивати да нестану. Сигурна сам да не желите да размазујете пола сата. Неки емулгатори, као и фактори за конзистенцију дају овај ефекат, а креме без одговарајућих састојака, који ће то ублажити или спречити, ће вам дати управо ефекат сапуна. То није никакав функционалан недостатак, пре практичан. 
Када смо ове захтеве задовољили, онда нам је важна и функционалност креме. Лично мислим да ако крема не испуњава горе наведене услове, неће вам се допасти, чак ни ако би вам по својим састојцима одговарала.
неке од крема из 'Diva Beauty Lab-a'

Ево неких сировина које ја користим,а наравно листа се стално проширује. У листу нећу уврстити уља, којих је заиста много, а такође се и њихов број умножава.
Уља ће вероватно добити своје посебно поглавље, иако се о многим уљима већ прилично зна.


Као што већ знате, моје лично опредељење је да користим природне емулгаторе, као и све друге састојке, које стављам у своје креме и лосионе, кад год је то могуће.
Дакле, листа мојих емулгатора изгледа овако:

1. Olivem 1000, INCI: Cetearyl Olivate, Sorbitan Olivate
2. Xyliance, INCI: Cetearyl wheat straw, glycosides cetearyl alcohol
3. Phytocream 2000, INCI: Potassium Palmitoyl, Hydrolyzed Wheat Protein, Glyceryl Stearate, Cetearyl Alcohol
4. Montanov 68, INCI: Cetearyl Alcohol , Cetearyl Glucoside
5. Emulsififying wax, INCI: Cetearyl Alcohol, Polysorbate 60

Ови емулгатори, не само што су природни и одобрени од стране сертификационих тела за употребу у природној козметици, већ и сами поседују способност неге, омекшавања и хидратације коже. Спадају у групу модерних емулгатора, који не изазивају иритацију коже, помажу пенетрацију активних састојака из емулзије дубље кроз кожу, спречавају губитак влаге кроз површински слој коже. Значи, не само што су неопходни, већ су и корисни.
Поред ових, постоји још читав низ природних емулгатора и често је један од битних критеријума при одабиру- њихива доступност.


Масни алкохоли су емолијенси, коемулгатори и згусњивачи. Важни су за стабилност емулизије. Но, не само то. Нису иританси и одлично делују на суву кожу. Потичу од кокосовог или неког другог уља.
Овде спадају и најчешће се користе: Cetyl Alcohol, Cetearyl Alcohol, Behenyl Alcohol, Stearyl alcohol.
Скоро да нема креме која не садржи један или више њих и углавном су саставни део емулгатора


Ово су овалживачи, или "чувари влаге" у нашој кожи. Заправо, да направимо разлику између њих и оклузива.Хумектанти узимају влагу из спољне средине и уводе је у кожу, дакле обезбеђују нову влагу, док оклузиви чувају влагу коју већ имамо у кожи, не дајући јој да "побегне".

  • Зашто их желимо? Зато што је хидрираност коже први услов за њен младалачки, свеж и једар изглед. Што више влаге у кожи, то је она здравија, напетија, лепша. У ову групу спада доста састојакa.

Шта ја користим? Ево неких:
1. Натријум-лактат (Sodium Lactate): ово се користи и као инфузија у болницама (Хартманов раствор). Добија се ферментацијом шећерне трске, кромпира или другог поврћа богатог скробом, при чему настаје млечна киселина, која се потом неутралише. Иначе, за негу коже, изврстан хумектант, који "ради" и пошто се испере.
2. Сорбитол - 'слатки' хумектант, настао из воћа и поврћа. Такође, утиче да кожа изгледа глатко.
3. Глицерол (глицерин)- вероватно најпознатији и најкоришћенији хумектант. Пошто у већој количини ствара осећај лепљивости, често се комбинује са другим хумектантима.
4. Пантенол - одличан хумектант, а уз то и емолијенс, који се при додриру са кожом претвара у витамин Б.Има способност да продре у дермис, а такође помаже другим састојцима да допру до њега.

лосион за тело


Емолијенси су супстанце (хидрофилне или липофилне) које омекшавају кожу. Имају способност да чувају воду у кожи, а већ сам напоменула колико је важно да се влага задржава у кожи. Врло често су и хумектанти.

Њихово присуство омогућује тренутно олакшање затегнуте, суве коже, чинећи је меком и хидрираном.

  • Где се налазе? У нашим уљима и путерима, тј. у њиховим триглицеридима (то су они липофилни), али и у супстанцама као алантоин, хидосоли (хидрофилни). Триглицериди, попут caprylic/capric triglyceride, се добијају естерификацијом кокосовог уља (естри су описани мало ниже), и као неки други естри, имају емолијентну и регенеришућу функцију. Састав масних киселина у њима обнавља површину, враћајући јој потребну влагу. Такође, не изазива преосетљивост и зато је погодан и за најосетљивију кожу. С друге стране, није мастан, те је одличан и код масне коже. Затим, ту су и протеини свиле, овса, пшенице, кукуруза, соје, итд.
Алантоин је једна од најпожељнијих супстанци у кремама и лосионима, будући да помаже оштећеној кожи да се регенерише, како од споља, тако и изнутра. Алантоин је хипоалерген и користи се за све типове коже.

Протеини свиле обогаћују сваки козметички препарат, чинећи га луксузним. И то не само због имена. Протеини свиле садрже 18 амино киселина и имају састав сличан људској кожи, што их чини идеалним извором састојака потребних кожи. Помажу одржавање влаге у кожи и спречавају њено сушење. Чине кожу глатком, понашају се као да "заробе" уља са површине, чинећи поре мање видљивим. Протеини свиле имају и антибактеријско деловање и одговарају свим типовима коже. Протеини овса слично делују.
  • Где их стављамо? Па отприлике свуда, пожељни су у сваком препарату за негу коже. Нема типа коже коме неће одговарати. Избор емолијената ће зависити од типа препарата, као и од типа коже.

Шта ја користим?
Поред алантоина, који је у свим емулзијама које правим, сада су ми на располагању и ови, прави луксузни и фантастични састојци- протеини свиле, као и протеини овса - YAY


Витамини, као и провитамини су све пристунији у производима за негу коже. Ту спадају витамини Е, А, Ц, витамин Б, провитамин витамина Б, илити Д-пантенол и други.
Витамини су моћни савезници у нези коже, одржавању младалачког изгледа и побољшању њеног тонуса. Такође, а можда и још значајније, показују фантастичне резултате у anti-age препаративи. Већ и мала деца знају користи витамина, као и њихове антиоксидативне моћи и заиста су добродошли састојци, како у исхрани, тако и нези.

Незгода са витаминима је у томе што су врло нестабилни и са првим отварањем теглице, они почињу да оксидирају. Уз присуство ваздуха и светлости, они једноставно нестају из ваше креме. Алтернатива витаминима су њихови естри, који су стабилнија форма.
О витаминима ћу објавити посебан текст.


  •  Хидросоли (хидролати, флоралне водице) су нус производи производње етарских уља и имају сва својства етарског уља од ког потичу, само у разблаженој форми. Дају мирисну ноту прапаратима, а и мењају део воде из креме. 
  •  Етарска уља- разноврсна етарска уља се користе због својих терапеутских својстава, као и због мириса. Како примећујем код разних произвођача, постоји пракса да се мирисне компоненте врло сумњиво и дискутабилно декларишу. Некад, скроз погрешно. За вашу информацију не постоје етарска уља воћа , сем цитруса, где се ектракција врши из коре. Малина, купина, јагода, јабука, крушка, итд- ако видите негде ова "етарска уља", знајте да вас лажу. Не постоје етарска уља ни из биљака пуних воде: алоја, краставац, лубеница....шта год вам падне на памет. Етарска уља се на декларацији не означавају тако, не постоји Lavander essential oil, постоји само Lavandula Officinalis (Lavender) Oil. Произвођач може негде на етикети означити да је у питању етарско уље и то се чини, пре свега због потрошача. Обично ћете на дну етикете видети: Limonene, Citral, Geraniol, Methyl Methylanthralinate, Methyl hepatone, Linyl acetate итд, - то су све конституенти етарских уља. На декларацији се означавају због тога што су алергени. Но, ако их видите, а не видите име самог уља, то значи да потичу из парфема, а не етарског уља. Мирисна уља су мешавине синтетичког и природног порекла и могу чак по својим формулама и да буду природно идентични, само што ће у том случају изостати терапеутски ефекат етарског уља. Даље, примећујем да се етарска уља користе, како се коме свиди мирис. Као да аутори таквих мазалица нису свесни (а можда и нису) да су етарска уља заправо отрови, ако се не користе правилно. Нпр. врло често видим цитрусна етарска уља у производима који се, по својој природи користе (и) дању. Претпостављам да не знају да су цитрусна етарска уља фотосензитивна, тј. фототоксична и да вам могу нанети опекотине. Са сигурношћу вам тврдим да је особа имала мале опекотине на уснама,после коришћења балзама ѕа уста са етарским уљем наранџе. Од цитрусних етарских уља, једино је мандарина безбедна. Ово је само један пример неправилног коришћења етарских уља. 
  • Згушњивачи, даваоци конзистенције: то су обично "gums", тј. гуме, кад говоримо о природној козметици. Xanthan Gum, Guar Gum, Cellulose gum, Sclerotium Gum су неки од њих. Користе се самостално, или се комбинују. 
  • Естри: неиритирајући и врло корисни, посебно за суву кожу. Углавном се добијају реакцијом триглицерида и алкохола. Зашто се користе? Уља и путери који се користе у природној козметици дају понекад осећај тежине на лицу. Колико год да нам се свиђају нека уља, можда ћете осетити да су вам претешка. Ту на сцену ступају естри. Пошто јако желимо бенефите из уља, чак и кад су нам премасна, додаћемо мало естра (нпр. Isopropyl Myristate, Isopropyl Palmitate, Caprilic/Capric Trygliceride, Coco Caprylate и Coco Caprylate Caprate), који ће успешно смањити осећај масноће на кожи. Тако ће и они са маснијом или мешовитом кожом моћи да уживају у бенефитима уља из креме. 

Шта ја користим?
12-15 Alkyl Benzoate , Caprilic/Capric Trygliceride и Coco-caprylatе. Овај последњи је природна замена за силиконе. Силикони иначе, дају онај мазан, свиленакст осећај на кожи, а овај естер из кокосовог уља им је успешна замена (иако, да се разумемо, не постоји природна замена са ефектом идентичним који дају силикони). Да ли су неопходни? Не! И поред тога што је могуће направити крему без њих, ипак ће њихово коришћење дати један финији, луксузнији и пријатнији осећај.


Кованица настала од две речи: cosmetic и pharmaceutical, а описује козметичке производе који имају "фармацеутске" ефекте. То су активне супстанце које додајемо ради добијања конкретног бенефита, а најчешћe су тзв. anti-ageкомпоненте.

Најпознатији су, наравно: коензим Q10 и хијалуронска киселина.

Кoензим Q10 - скoрo фантастичнo звуче реклaме кoје рекламирају прoизвoде са oвим ензимoм. Хммм....међутим...
Мoлекул овог коензима је тoликo велики да даље oд пoвршине кoже никуд не мoже стићи.
Постоје неке студије по којима чак и толико мало колико допире кроз кожу, може помоћи смањење дубине бора. Додуше, и ако нема обећану функцију "брисања бора", има атиоксидативну и заштитну моћ од УВ зрачења.

Хујaлурoнскa киселинa- јoш једнa чaрoбнa тајна млaдoсти. Да или не?
Хијaлурoн мoже пoстoјaти у висoкoмoлекулaрнoм, али и нискoмoлекулaрнoм oблику. Oвaј први делује кao и мaлoпре пoменути Q10. Други, зaхвaљујући мaлим мoлекулимa мoже да дoпре до дубљих слoјевa, али тадa мoже изaзвaти преoсетљивoст и иритaције. Ипaк, висoкoмoлекулaрни хијaлурoн је oдличaн емoлијенс и иaкo се нећете пoдмлaдити, мaкaр ћете имaти лепу текстуру кoже.


Нема тајни, ако купујете природну, као и ручно рађену козметику, не наседајте на флоскулу " без конзерванса". Ако вас пак, продавац/произвођач убеди да је његова крема заиста без конзерванса - не бацајте паре на такву "мешавину".
У свету се данас, посебно код познатих природних брендова, одомаћила ова флоскула, али за разлику од приучених, домаћих произвођача, ови брендови не смеју себи дозволити да им се производ уквари још на полици.
Шта они раде?
У поменутом првом делу о природној козметици се налази део одговора.
Сама логика налаже да не постоји земља која дозвољава да се непрописно заштићен производ нађе на тржишту.
Сертификациона тела за природну козметику имају листу одобрених конзерванаса. Они нису ствар избора, они су потреба и нужда. Избор вам је остављен само кад се ради о конзервансу или систему конзерванаса који ћете користити. Ако измислите неки нови конзерванс, па још природни, то је сасвим легитимно, но морате доказати да он и делује.

Дакле, шта се крије иза популарне етикете 'preservative-free'? Mогућности су следеће:

1. Иза имена (INCI) perfume - крије се конзерванс. Ово је позната и врло коришћена метода, која елегантно омугућава да сакријете конзерванс. Постоји неколико њих (мени познатих) и обично се комбинују, јер не обезбеђују потпуну заштиту. Друго, прескупи су.

2. Иако алкохол мора да се користи у концентрацији од неких 15% да би имао функцију конзерванса, то је поприлично за производе за негу. Ипак, како сам сазнала, један познати бренд користи управо алкохол за конзервирање. Алкохол нема позитивна дејства на кожу.

3. Емолијенси- постоји читав низ производа који су категорисани као емолијенси, а заправо имају способност конзервације. Ово је идеална маска да се сакрије конзерванс. Постоје читави системи емолијенаса, који омогућавају "preservative- free' етикету.

Овако раде познате и велике компаније. Као и неке мање, које, притиснуте теретом све каприциознијих купаца, покушавају да прате трендове.

Остали, они који производе ту и тамо, нешто мућкају и уверавају вас да ћете се отровати ако користите прописно конзервиран производ, заиста не користе конзервансе и они су заправо најопаснији учесници у промовисању природне козметике. Они су само чули да те велике компаније производе креме без конзерванса, па су изгледа то схватили буквално и дословце, мислећи да стварно не треба да заштите производ.

Следеће слике воде вас директно до текстова из којих су преузете, па ако желите, прочитајте:

извор фотографије

Етарска уља, разни екстракти (као нпр, грејпов), витамин Е, или било који други витамин, нису конзерванси и немају моћ да сачувају производ. Као што поменух, етарска уља су веома опасне материје, количина која би могла да служи као конзерванс, није за људку употребу.

Шта ја користим?
Мој избор је Geogard 221 (INCI: dehydroacetic acid and benzyl alcohol), зато што је ефикасан, одобрен од ЕCO CERT-a и доступан.
Вероватно ћу у будућности комбиновати и друге, такође одобрене конзервансе, али једно је сигурно- никада нећу користити или другом дати производ који није заштићен.

Сами ћете одлучити да ли ћете и коме веровати и да ли ћете дати новац за производ који није прописно направљен. Пре или касније и сами ћете се уверити у исправност своје одлуке. Ја само желим да објасним принцип деловања.

                                   .................................НАСТАВИЋЕ СЕ..................................

Надам се да вам се допао текст, као и да ћете имати бољи увид у састојке које користим и који се често срећу у природној козметици.
Постоји много састојака од којих можете да добијете крему, много њих можете зaменити, много одузети и опет ћете имати крему.
Међутим, додавање сваког састојка мора имати функцију због које ће крема бити све боља. Пре додавања, важно је упознати сваки састојак, његове особине и могућности, када се и колико ставља, да ли смета осталим компонентама и да ли, у садејству са неким другим састојцима, утиче на дестабилизацију производа?

У плану је да се серија оваквих текстова настави, а ви ми кажите да ли и шта вас занима!


Извори фотографија:


read more "Откривамо-састојци у природној козметици"